Wat is baarmoederhalskanker?

Kanker van de baarmoederhals, het onderste gedeelte van de baarmoeder dat uitmondt in de vagina. In 2000/2001 werden in Vlaanderen ongeveer 800 vrouwen gediagnosticeerd met baarmoederhalskanker. Deze kanker is de meest voorkomende vorm van kanker aan de geslachtsorganen bij vrouwen tussen de 35 en 55 jaar.

Patienten met baarmoederhalskanker kunnen diverse klachten hebben, weliswaar komt vaak onregelmatig vaginaal bloedverlies voor zoals na betrekking. Bijna alle baarmoederhalskankers worden veroorzaakt door een virus, humaan papillomavirus (HPV), welke initiëel afwijkende cellen (potentiëel voorstadium van kanker) kan veroorzaken ter hoogte van de baarmoederhals. Er zijn meer dan 100 HPV subtypes beschreven waarvan enkele (“high risk types”) de voornaamste oorzaak zijn van baarmoederhalskanker, oa. HPV 16 en HPV18. Het ontwikkelen van afwijkende cellen ter hoogte van de baarmoederhals gebeurt echter bij een klein percentage van vrouwen die geïnfecteerd zijn met HPV. Het immuunsysteem kan bij de grote meerderheid van vrouwen deze HPV infectie neutraliseren. Indien afwijkende cellen aanwezig zijn kunnen deze zich ontwikkelen tot kanker, en dit proces geschiedt over meerdere jaren.

De huidige screening voor baarmoederhalskanker bestaat uit regelmatige baarmoederhalsuitstrijkjes waarbij men onder de microscoop kijkt naar afwijkende cellen. Aanvullend kan men ook bepalen welke HPV subtypes er aanwezig zijn. Baarmoederhalskanker en het voorstadium kunnen dus ontdekt worden door een uitstrijkje. Daarom wordt regelmatige screening geadviseerd. Hoe vroegtijdiger baarmoederhalskanker wordt opgespoord hoe succesvoller de behandeling. De screening en de behandeling van de voorstadia van baarmoederhalskanker hebben er voor gezorgd dat in de laatste decennia er minder baarmoederhalskanker voorkomt. Andere risicofactoren voor baarmoederhalskanker zijn oa. meerdere en vooral promiscue seksuele partners en roken.


Welke types baarmoederhalskanker komen voor en hoe verspreidt het zich?


Onder de microscoop kan men onderscheid maken tussen verschillende types baarmoederhalskanker, afhankelijk van de cellen waaruit ze opgebouwd zijn. In ongeveer 85% van de gevallen gaat het om plaveiselcelcarcinoom, kankercellen afkomstig van het buitenste gedeelte (plaveisel epitheel) van de baarmoederhals.

In 13% van de gevallen vindt men kankercellen afkomstig van de binnenkant (baarmoederhalskanaal) van de baarmoederhals, men spreekt dan van adenocarcinoom. Zeldzaam kan men ook nog andere types vinden zoals adenosquameus carcinoom en clear cell carcinoom. Baarmoederhalskanker breidt zich voornamelijk in 2 manieren uit, namelijk door lokale groei met ingroei van omgevende weefsels en door spreiding via de lymfebanen naar lokale lymfeklieren.


Hoe wordt baarmoederhalskanker behandeld?

Baarmoederhalskankers worden met een operatieve ingreep of door medicijnen/bestraling (chemo-radiotherapie) behandeld. Indien het gaat om een gezwel dat zich enkel bevindt op de baarmoederhals en geen uitbreiding vertoont in omgevende weefsels en geen lymfeklieruitzaaiïngen, dan wordt preferentieel gekozen voor een operatieve ingreep. Hierbij wordt de baarmoeder radikaal verwijderd (met het omliggende klierweefsel en 2-3 cm vagina), meestal worden ook de eierstokken mee verwijderd.

Indien nadien microscopisch blijkt dat er toch kankercellen zouden aanwezig zijn in omgevende weefsels of klieren dan dient aanvullende behandeling gegeven te worden met chemo-radiotherapie. Gezwellen die zich uitbreiden in omgevende weefsels of uitzaaiïngen vertonen in klieren worden behandeld met primaire chemo-radiotherapie.